L4 na B2B – Czy przedsiębiorca może wziąć zwolnienie lekarskie?

Zachorowałeś i prowadzisz własną firmę? Umowa B2B daje wiele swobody, ale w razie choroby nie masz automatycznie gwarantowanego dochodu jak pracownik etatowy. L4 na B2B jest możliwe – ale tylko wtedy, gdy wcześniej zadbasz o odpowiednie ubezpieczenie. W tym artykule wyjaśniamy wszystko, co musisz wiedzieć: od warunków do wyliczenia konkretnej kwoty zasiłku.

Czym jest L4 na B2B i kogo dotyczy?

Termin „B2B” w polskich realiach rynku pracy oznacza świadczenie usług na podstawie umowy cywilnoprawnej między dwiema firmami – zamiast klasycznej umowy o pracę. Programiści, graficy, specjaliści IT, prawnicy, konsultanci czy freelancerzy działający w tym modelu są formalnie przedsiębiorcami prowadzącymi jednoosobową działalność gospodarczą.

L4 na B2B to nic innego jak zwolnienie lekarskie wystawione przez lekarza osobie prowadzącej JDG i w konsekwencji, prawo do zasiłku chorobowego z ZUS za czas niezdolności do pracy.

Kluczowa różnica w stosunku do etatu to, że pracownik jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym. Przedsiębiorca musi samodzielnie podjąć decyzję, czy chce płacić składkę chorobową – bo jest ona dla niego dobrowolna.

Warunki, które musisz spełnić, żeby dostać zasiłek

Aby L4 na B2B przełożyło się na realne świadczenie z ZUS, musisz spełnić łącznie trzy warunki:

1. Zgłosić się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego

Zgłoszenia dokonujesz przez formularz ZUS ZUA. Możesz to zrobić w dowolnym momencie prowadzenia działalności – im wcześniej, tym lepiej.

2. Opłacać składkę terminowo i nieprzerwanie

Składka na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe wynosi 2,45% podstawy wymiaru. Jeśli płacisz standardowy (tzw. duży) ZUS, minimalna podstawa w 2026 roku to 5652 zł, więc minimalna składka chorobowa wynosi ok. 138,47 zł miesięcznie.

Uwaga: nawet jednodniowe spóźnienie w zapłacie składki może skutkować wypadnięciem z ubezpieczenia. ZUS nie wysyła ostrzeżeń – dowiesz się o tym dopiero w chwili, gdy będziesz potrzebować zasiłku.

3. Odczekać 90-dniowy okres wyczekiwania (karencja)

Prawo do zasiłku nabywa się dopiero po 90 dniach nieprzerwanego opłacania składek chorobowych. Jeśli założyłeś firmę 1 stycznia i od razu przystąpiłeś do ubezpieczenia chorobowego, pierwszy zasiłek będzie ci przysługiwał od 1 kwietnia.

Wyjątki od karencji – 90 dni nie obowiązuje, gdy:

• niezdolność do pracy wynika z wypadku przy pracy lub choroby zawodowej,
• posiadasz co najmniej 10-letni wcześniejszy staż ubezpieczenia chorobowego z innego tytułu (np. z etatu),
• potrzebujesz zasiłku opiekuńczego na chore dziecko lub innego członka rodziny (tu zasiłek opiekuńczy przysługuje od razu).

Ile wynosi zasiłek chorobowy na B2B?

Wysokość zasiłku zależy od podstawy wymiaru składek, którą zadeklarowałeś w ZUS. Wyliczenie wygląda następująco:

1. ZUS oblicza średnią podstawę wymiaru składek z ostatnich 12 miesięcy kalendarzowych przed miesiącem, w którym zaczęło się zwolnienie.
2. Od tej kwoty odejmuje się wskaźnik 13,71% (odpowiednik składek na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego).
3. Wynik to tzw. podstawa zasiłkowa – zasiłek wynosi 80% tej kwoty (albo 100% w przypadku kobiety w ciąży lub zwolnienia spowodowanego wypadkiem przy pracy).
4. Za każdy dzień niezdolności do pracy przysługuje 1/30 miesięcznego zasiłku.

Przykład wyliczenia (2026, duży ZUS, podstawa minimalna)

• Podstawa składek: 5652 zł
• Minus 13,71%: 5 203,80 zł × 0,8629 = 4 877,11 zł (podstawa zasiłkowa)
• Zasiłek 80%: 3 901,69 zł brutto miesięcznie
• Zasiłek dzienny: ok. 130,06 zł brutto

Warto pamiętać, że zasiłek jest przychodem opodatkowanym a ZUS pobiera zaliczkę na podatek dochodowy lub rozliczasz go w zeznaniu rocznym. Ostatecznie na konto trafi kwota netto.

Jeśli korzystasz z obniżonych składek (mały ZUS lub mały ZUS plus), twój zasiłek będzie proporcjonalnie niższy, bo podstawa do jego wyliczenia jest niższa.

Jak wystawia się i składa L4 na B2B?

Procedura jest dziś w pełni elektroniczna:

1. Lekarz wystawia e-ZLA (elektroniczne zaświadczenie lekarskie), które automatycznie trafia do systemu ZUS. Nie musisz dostarczać papierowego zwolnienia.
2. Sprawdzasz e-ZLA na swoim profilu na Platformie Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS).
3. Składasz wniosek o zasiłek – formularz ZAS-53 dostępny na PUE ZUS lub w placówce ZUS.
4. Wypełniasz formularz Z-3b – „Zaświadczenie płatnika składek”. W przypadku przedsiębiorcy to Ty sam jesteś płatnikiem składek, więc wypełniasz ten dokument we własnym imieniu. Podajesz w nim m.in. podstawę wymiaru składek.
5. ZUS ma 30 dni na rozpatrzenie wniosku i wypłatę zasiłku.

Wniosek najwygodniej złożyć elektronicznie przez PUE ZUS – oszczędza to czas i ogranicza ryzyko błędów.

Co możesz, a czego nie możesz robić podczas L4?

To jeden z najważniejszych i najbardziej pomijanych aspektów L4 na B2B. Przedsiębiorcy często wychodzą z założenia, że skoro „firma pracuje sama” lub zatrudniają pracowników, mogą na zwolnieniu nadal być aktywni zawodowo. To błąd, który może kosztować utratę całego zasiłku.

Zgodnie z art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa: ubezpieczony wykonujący w czasie zwolnienia lekarskiego pracę zarobkową lub wykorzystujący je niezgodnie z celem traci prawo do zasiłku za cały okres zwolnienia.

Co jest zabronione podczas L4:

• wystawianie faktur i podpisywanie umów,
• wykonywanie zleceń dla kontrahentów,
• odpowiadanie na zapytania ofertowe,
• nadzorowanie działalności w sposób, który ZUS może zakwalifikować jako aktywność zarobkową.

Co jest dozwolone:

• prowadzenie działalności przez zatrudnionych pracowników (pod warunkiem, że Ty osobiście nie wykonujesz żadnych czynności zarobkowych),
• wyznaczenie pełnomocnika do zarządzania firmą w czasie choroby,
• pobieranie czynszu z wynajmu nieruchomości (to dochód pasywny, nie działalność zarobkowa),
• regularne płatności z góry zaplanowanych zobowiązań (ZUS, faktury cykliczne wystawiane przez systemy automatyczne).

Wyrok Sądu Najwyższego z 14 maja 2024 roku (sygn. II USKP 123/23) potwierdził, że pobieranie zasiłku równocześnie z dochodami z kontynuowanej działalności jest niedopuszczalne, nawet jeśli czynności wykonywane przez przedsiębiorcę w minimalny sposób obciążały jego organizm.

Składki ZUS podczas zwolnienia lekarskiego

Przebywając na L4, przedsiębiorca nie musi opłacać składek na ubezpieczenie społeczne (emerytalnej, rentowej, chorobowej, wypadkowej) za dni, za które pobierał zasiłek. Składki te podlegają proporcjonalnemu pomniejszeniu.

Wyjątek stanowi składka zdrowotna – opłacana jest w pełnej wysokości, bez względu na liczbę dni na zwolnieniu. Aby skorzystać z pomniejszenia składek społecznych, należy złożyć korektę deklaracji ZUS DRA.

Kontrola ZUS – na co uważać?

ZUS ma prawo skontrolować, czy przedsiębiorca faktycznie przestrzega zasad L4. Inspekcja może odbyć się w siedzibie firmy lub polegać na analizie dokumentacji (faktur, przelewów, aktywności w systemach informatycznych, e-maili, mediów społecznościowych).

Jeśli ZUS stwierdzi, że prowadziłeś działalność zarobkową w czasie zwolnienia, może:

• cofnąć wypłacony zasiłek i zażądać jego zwrotu,
• nałożyć odsetki od kwoty zasiłku do zwrotu,
• wszcząć postępowanie dotyczące składek za cały okres.

Jak się zabezpieczyć? Warto na czas L4:

• ustanowić pełnomocnika do prowadzenia firmy,
• powierzyć bieżące obowiązki pracownikom i udokumentować to na piśmie,
• wstrzymać własną aktywność w systemach CRM, e-mail biznesowych i mediach społecznościowych związanych z firmą,
• zachować dokumentację potwierdzającą, że to inne osoby zarządzały firmą podczas twojej nieobecności.

Czy warto płacić składkę chorobową?

Wielu przedsiębiorców zadaje sobie to pytanie. Minimalna dobrowolna składka chorobowa przy dużym ZUS to ok. 138,47 zł miesięcznie. Rocznie daje to ok. 1661,64 zł.

Kiedy składka chorobowa to dobry pomysł:

• gdy nie masz poduszki finansowej na wypadek dłuższej choroby,
• gdy jesteś jedyną osobą pracującą w firmie i choroba oznacza zerowy przychód,
• gdy planujesz ciążę i chcesz mieć prawo do zasiłku macierzyńskiego (który może sięgnąć kilku tysięcy złotych miesięcznie),
• gdy wykonujesz pracę o podwyższonym ryzyku wypadku lub choroby zawodowej.

Kiedy możesz rozważyć rezygnację:

• gdy posiadasz oszczędności wystarczające na kilka miesięcy bez dochodu,
• gdy twoja działalność jest w dużej mierze pasywna lub nie zależy wyłącznie od twojej osobistej pracy,
• gdy masz inne zabezpieczenia (np. prywatne ubezpieczenie na wypadek utraty dochodu).

Warto pamiętać, że prywatne ubezpieczenia chorobowe oferowane przez towarzystwa ubezpieczeniowe mają zazwyczaj krótszy okres karencji (30 dni zamiast 90) i mogą oferować wyższe świadczenia – stanowią ciekawe uzupełnienie lub alternatywę dla składki ZUS.

Najczęstsze błędy przedsiębiorców na L4

1. Opóźnienie w opłacie składki chorobowej. Nawet jeden dzień spóźnienia wyrzuca cię z ubezpieczenia. Ustaw stałe zlecenie bankowe lub pilnuj terminu w kalendarzu.
2. Aktywność biznesowa w czasie zwolnienia. Jeden e-mail do kontrahenta lub podpisana faktura elektroniczna wystarczą, by ZUS zakwestionował twoje prawo do zasiłku za cały okres L4.
3. Brak wniosku Z-3b. E-ZLA trafia automatycznie do ZUS, ale samo zwolnienie nie uruchamia wypłaty. Musisz samodzielnie złożyć wniosek o zasiłek.
4. Zaniedbanie składki zdrowotnej. Obniżenie składek społecznych nie zwalnia z płacenia składki zdrowotnej. Brak zapłaty może generować odsetki i problemy z ZUS.
5. Brak dokumentacji delegowania obowiązków. Jeśli firma działa podczas twojej choroby – zadbaj o pisemne pełnomocnictwo dla osoby, która przejęła twoje zadania.

Podsumowanie

L4 na B2B to temat, który łączy prawo ubezpieczeń społecznych, praktykę prowadzenia działalności i indywidualną sytuację finansową przedsiębiorcy. Jeśli masz wątpliwości, czy twoje ubezpieczenie chorobowe jest prawidłowo opłacane, jak wyliczyć potencjalny zasiłek lub jak zorganizować firmę na czas choroby – skonsultuj się ze specjalistą.

Biuro rachunkowe Tax & Money pomaga przedsiębiorcom z Krakowa i całej Polski w rozliczeniach ZUS, optymalizacji składek i bieżącej obsłudze kadrowo-płacowej. Skontaktuj się z nami i umów bezpłatną konsultację.

Artykuł ma charakter informacyjny. W sprawach prawnych i podatkowych dotyczących Twojego konkretnego kontraktu skonsultuj się z radcą prawnym lub doradcą podatkowym.