Wpisujesz w Google „trzeci próg podatkowy” i zamiast konkretnej stawki w ustawie o PIT, trafiasz na hasło „danina solidarnościowa”? To nie pomyłka wyszukiwarki. Trzeci próg podatkowy w takiej formie, jaką znamy z pierwszego i drugiego progu (12% i 32%), po prostu nie istnieje w obecnych przepisach, a mimo to termin ten funkcjonuje w mediach, w rozmowach księgowych z klientami i w planach finansowych osób o wysokich dochodach. Wyjaśniamy, skąd się wziął, czym jest naprawdę i kogo dotyczy.
Czym jest trzeci próg podatkowy?
To, co potocznie nazywa się trzecim progiem podatkowym, to danina solidarnościowa, czyli dodatkowe obciążenie w wysokości 4%, które płacą osoby fizyczne od nadwyżki dochodów ponad 1 000 000 zł rocznie. Reguluje ją art. 30h ustawy o PIT, obowiązuje od 2019 roku i jest niezależna od standardowego podatku dochodowego liczonego według skali (12%/32%) lub podatku liniowego (19%). Formalnie ustawa nie nazywa jej „trzecim progiem” – to określenie wypracowane w praktyce, bo dla osób zarabiających powyżej miliona złotych rocznie działa właśnie jak kolejny, wyższy stopień opodatkowania.
Ile progów podatkowych mamy w Polsce w 2026 roku?
Zacznijmy od uporządkowania całej układanki, bo to właśnie tutaj rodzi się najwięcej nieporozumień.
| Poziom | Nazwa | Stawka | Dotyczy dochodu |
|---|---|---|---|
| Kwota wolna | – | 0% | do 30 000 zł |
| I próg | Pierwszy próg podatkowy | 12% (minus kwota zmniejszająca 3 600 zł) | do 120 000 zł |
| II próg | Drugi próg podatkowy | 32% od nadwyżki | powyżej 120 000 zł |
| „III próg” | Danina solidarnościowa | dodatkowe 4% od nadwyżki | powyżej 1 000 000 zł |
Pierwsze dwa progi obowiązują podatników rozliczających się według skali podatkowej, czyli większość pracowników etatowych oraz przedsiębiorców, którzy wybrali zasady ogólne. Jeśli interesuje Cię wyłącznie mechanizm tych dwóch progów, sposoby na uniknięcie „wpadnięcia” w drugi próg czy wpływ na wypłatę w trakcie roku, pełne wyjaśnienie znajdziesz w naszym artykule Progi podatkowe w Polsce – ile wynoszą i kiedy wpadniesz w drugi próg?. Tutaj skupiamy się wyłącznie na tym trzecim, najmniej zrozumiałym elemencie układanki.
Danina solidarnościowa, czyli faktyczny trzeci próg podatkowy
Danina solidarnościowa została wprowadzona 1 stycznia 2019 roku ustawą o Solidarnościowym Funduszu Wsparcia Osób Niepełnosprawnych i uregulowana w rozdziale 6a ustawy o PIT (art. 30h–30i). Jej celem jest zasilenie funduszu, z którego finansowane jest wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami – stąd nazwa „solidarnościowa”.
Kluczowe parametry, które obowiązują od 2019 roku bez zmian:
- stawka: 4% podstawy obliczenia daniny,
- próg: nadwyżka ponad 1 000 000 zł rocznego dochodu,
- obowiązek dotyczy: osób fizycznych, zarówno polskich rezydentów podatkowych, jak i nierezydentów osiągających w Polsce dochody z określonych źródeł,
- niezależność od PIT: to odrębne świadczenie publicznoprawne, płacone obok, a nie zamiast, standardowego podatku dochodowego.
W praktyce oznacza to, że osoba rozliczająca się według skali, która przekroczy milion złotych dochodu, płaci od nadwyżki jednocześnie 32% podatku (II próg) i 4% daniny, czyli razem 36% krańcowej stawki. To realny, odczuwalny „trzeci stopień” opodatkowania, nawet jeśli nie znajdziesz go w tabeli skali podatkowej.
Kogo dotyczy trzeci próg podatkowy? Jakie dochody się liczą?
To pytanie generuje najwięcej błędów w rozliczeniach, bo podstawa obliczenia daniny solidarnościowej nie pokrywa się dokładnie z żadnym pojedynczym zeznaniem PIT. Zgodnie z art. 30h ust. 2 ustawy o PIT, do sumy dochodów wlicza się:
- dochody opodatkowane według skali podatkowej (art. 27 ustawy) – z pracy, umów zlecenia i o dzieło, działalności gospodarczej rozliczanej na zasadach ogólnych, emerytur i rent, praw autorskich, kontraktów menedżerskich,
- dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych (art. 30b),
- dochody z działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej opodatkowane podatkiem liniowym 19% (art. 30c),
- dochody zagranicznej jednostki kontrolowanej – CFC (art. 30f).
Sumę tę pomniejsza się o zapłacone składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne oraz o wybrane kwoty pomniejszające dochód CFC.
Poza podstawą obliczenia daniny solidarnościowej pozostają m.in.:
- dochody opodatkowane ryczałtem ewidencjonowanym (PIT-28) i kartą podatkową,
- dywidendy i inne przychody z udziału w zyskach osób prawnych opodatkowane zryczałtowanym 19% podatkiem (art. 30a),
- dochody ze zbycia nieruchomości,
- dochody spółek kapitałowych rozliczane CIT-em – danina dotyczy wyłącznie osób fizycznych, nie samych spółek.
Ważna informacja dla wspólników spółek kapitałowych: sama spółka nigdy nie zapłaci daniny solidarnościowej, natomiast wspólnik pobierający wynagrodzenie z tytułu powołania czy kontraktu menedżerskiego już tak, jeśli przekroczy próg.
Liczy się od brutto czy od dochodu w trzecim progu podatkowym?
To jedno z częściej zadawanych pytań, więc odpowiedzmy wprost: próg 1 000 000 zł dotyczy dochodu, nie przychodu ani wynagrodzenia brutto. Dochód to przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania (a w przypadku etatu, kwota po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu i składek).
Oznacza to, że przedsiębiorca, który wystawił faktury na 1,4 mln zł, ale poniósł 500 tys. zł kosztów, ma dochód w wysokości 900 tys. zł, i nie płaci daniny solidarnościowej, mimo że jego „obrót brutto” przekroczył milion złotych. Mylenie przychodu z dochodem to jeden z najczęstszych błędów przy samodzielnym szacowaniu, czy próg w ogóle Cię dotyczy.
Jak obliczyć trzeci próg podatkowy – wzór i przykłady
Wzór jest prosty:
Danina solidarnościowa = 4% × (suma dochodów objętych daniną – 1 000 000 zł)
Obliczoną kwotę zaokrągla się do pełnych złotych (końcówki poniżej 50 groszy pomija się, od 50 groszy w górę zaokrągla się w górę).
Przykład 1: pracownik/przedsiębiorca na skali podatkowej
Dochód roczny: 1 500 000 zł.
- Podatek według skali: 10 800 zł (podatek od pierwszych 120 000 zł) + 32% × (1 500 000 zł – 120 000 zł) = 10 800 zł + 441 600 zł = 452 400 zł.
- Danina solidarnościowa: 4% × (1 500 000 zł – 1 000 000 zł) = 4% × 500 000 zł = 20 000 zł.
- Łączne obciążenie: 452 400 zł + 20 000 zł = 472 400 zł.
Przykład 2: przedsiębiorca na podatku liniowym
Dochód roczny z JDG: 1 200 000 zł.
- Podatek liniowy: 19% × 1 200 000 zł = 228 000 zł (podatek liniowy nie ma kwoty wolnej ani kwoty zmniejszającej).
- Danina solidarnościowa: 4% × (1 200 000 zł – 1 000 000 zł) = 4% × 200 000 zł = 8 000 zł.
- Łączne obciążenie: 228 000 zł + 8 000 zł = 236 000 zł.
Przykład 3: kiedy „milion brutto” wcale nie oznacza daniny
Przychód z JDG: 1 400 000 zł. Koszty uzyskania przychodu: 500 000 zł. Dochód: 900 000 zł.
Ponieważ dochód nie przekracza 1 000 000 zł, danina solidarnościowa w ogóle nie wystąpi, niezależnie od tego, jak wysoki był przychód.
Czy podatek liniowy chroni przed trzecim progiem?
Częściowo. Przedsiębiorca na podatku liniowym nigdy nie zapłaci 32% (bo ten próg dotyczy wyłącznie skali podatkowej), ale nie jest zwolniony z daniny solidarnościowej – art. 30c, czyli dochody liniowe, wprost znajduje się w katalogu dochodów sumowanych na potrzeby daniny. Jak pokazuje przykład 2 powyżej, krańcowa stawka dla dochodu powyżej miliona złotych na liniowym wynosi 19% + 4% = 23%, czyli znacznie mniej niż 36% na skali – ale wciąż więcej niż podstawowe 19%.
Inaczej sytuacja wygląda w przypadku ryczałtu ewidencjonowanego, ten w ogóle nie jest wymieniony w art. 30h, więc nawet bardzo wysoki przychód rozliczany ryczałtem nie generuje obowiązku zapłaty daniny solidarnościowej.
Kiedy i jak zapłacić daninę solidarnościową
Jeśli Twoje dochody z wymienionych źródeł przekroczyły w danym roku 1 000 000 zł, masz obowiązek:
- Złożyć deklarację DSF-1 – odrębną od standardowego PIT-37, PIT-36, PIT-36L czy PIT-38,
- Wpłacić należną kwotę na swój indywidualny mikrorachunek podatkowy,
- Zrobić to do 30 kwietnia roku następującego po roku, którego dotyczy rozliczenie (czyli razem z terminem rozliczenia rocznego PIT).
Ważne zastrzeżenia:
- Danina solidarnościowa nie podlega żadnym ulgom ani odliczeniom – płaci się ją w pełnej wysokości od wyliczonej podstawy.
- Podatek opłaca się jednorazowo, raz w roku – nie ma tu zaliczek miesięcznych jak przy skali czy liniowym.
- Błąd w deklaracji można skorygować, ale spóźnienie z zapłatą oznacza odsetki za zwłokę, tak jak przy każdym innym zobowiązaniu podatkowym.
Danina solidarnościowa a wspólne rozliczenie małżonków
Wspólne rozliczenie PIT małżonków nie ma żadnego wpływu na obowiązek zapłaty daniny solidarnościowej. Próg miliona złotych sprawdza się indywidualnie, dla każdej osoby fizycznej osobno, a dochodów małżonków nie sumuje się ani nie dzieli na pół.
Przykład: małżeństwo prowadzi wspólnie spółkę jawną, a łączny dochód wspólników wynosi 1 900 000 zł, czyli po 950 000 zł na osobę. Ponieważ dochód każdego z małżonków z osobna nie przekracza miliona złotych, żadne z nich nie zapłaci daniny solidarnościowej, mimo że łączny dochód gospodarstwa domowego próg przekracza.
Skąd się wzięło pojęcie „trzeci próg podatkowy”?
Kiedyś w Polsce rzeczywiście istniał trzeci próg, wyższy stopień skali PIT. To nie mit.
| Okres | Sytuacja podatkowa |
|---|---|
| 1992–2008 | Obowiązywały trzy realne progi PIT (na starcie 20%/30%/40%, stawki i kwoty progów zmieniano kilkukrotnie, m.in. na 19%/30%/40% od 1998 r.) |
| 2009–2018 | Trzeci próg zniesiono całkowicie – przez dekadę obowiązywały tylko dwa progi: 18% i 32%, bez żadnego odpowiednika trzeciego progu |
| od 2019 | Wprowadzono daninę solidarnościową (4% powyżej 1 mln zł dochodu) – od tego momentu w mediach i praktyce zaczęto ponownie mówić o „trzecim progu” |
| 2022 | Polski Ład obniżył stawkę I progu do 12% i podniósł kwotę wolną do 30 000 zł – zasady daniny solidarnościowej pozostały bez zmian |
| 2023–2026 | Parametry daniny solidarnościowej (4%, próg 1 000 000 zł) są niezmienne od siedmiu lat |
To, co dziś nazywamy trzecim progiem, funkcjonuje dopiero od 2019 roku.
Czy w 2026 roku pojawi się prawdziwy trzeci próg PIT?
Na dzień publikacji tego artykułu żadna nowelizacja wprowadzająca formalny, nowy próg PIT nie została uchwalona ani podpisana. W dyskusjach publicznych, wypowiedziach przedstawicieli resortu finansów i projektach poselskich pojawiają się różne warianty, m.in.:
- wprowadzenie odrębnego, trzeciego progu skali PIT dla dochodów powyżej 1–2 mln zł rocznie, ze stawką rzędu 35–40%,
- przekształcenie obecnej daniny solidarnościowej w stały, formalny element skali podatkowej,
- równolegle – zupełnie inny wątek – propozycje podniesienia granicy II progu (np. do 171 000 zł), które miałyby odciążyć średnio zarabiających.
Żadna z tych propozycji nie ma obecnie mocy prawnej, a Ministerstwo Finansów wskazywało też na ograniczenia budżetowe jako barierę dla zmian w progach. Ponieważ temat jest polityczny i dynamiczny, aktualny status prac najlepiej sprawdzać bezpośrednio w wykazie prac legislacyjnych Rządowego Centrum Legislacji, komunikatach Ministerstwa Finansów lub na portalu podatki.gov.pl, a jeśli wolisz nie śledzić tego samodzielnie, po prostu zapytaj nas przy okazji konsultacji.
Jak przygotować się na ewentualne zmiany już teraz
Nawet bez uchwalonych przepisów warto działać z wyprzedzeniem, jeśli Twoje dochody zbliżają się do granicy miliona złotych rocznie:
- Przeanalizuj strukturę swoich dochodów – z jakich źródeł pochodzą i które z nich wliczają się do podstawy daniny solidarnościowej.
- Sprawdź formę opodatkowania – w niektórych sytuacjach (np. wysokie koszty) skala, liniowy lub ryczałt dają zupełnie różny efekt podatkowy przy zbliżonym przychodzie.
- Rozważ dostępne ulgi i narzędzia planowania, np. wpłaty na IKE/IKZE, które obniżają podstawę opodatkowania (choć nie podstawę samej daniny solidarnościowej).
- Monitoruj komunikaty legislacyjne – jeśli rzeczywiście pojawi się nowy, formalny trzeci próg PIT, prawdopodobnie wejdzie w życie najwcześniej od kolejnego roku podatkowego, co daje czas na reakcję.
To ogólne kierunki, a nie gotowa rekomendacja – każda sytuacja podatkowa jest inna, a przy dochodach na poziomie kilkuset tysięcy czy miliona złotych rocznie różnice w formie opodatkowania potrafią oznaczać dziesiątki tysięcy złotych rocznie. Dokładne wyliczenia warto zawsze zweryfikować z doradcą podatkowym lub księgowym znającym Twoją pełną sytuację.
Najczęściej zadawane pytania
Od jakiej kwoty zaczyna się trzeci próg podatkowy?
Od 1 000 000 zł rocznego dochodu (nie przychodu). Danina solidarnościowa w wysokości 4% naliczana jest wyłącznie od nadwyżki ponad tę kwotę.
Ile wynosi trzeci próg podatkowy?
Stawka wynosi 4% podstawy obliczenia. W praktyce dla osób na skali podatkowej oznacza to łączną krańcową stawkę 36% (32% II progu + 4% daniny) od dochodu powyżej miliona złotych.
Czy trzeci próg podatkowy dotyczy podatku liniowego?
Tak. Dochody z działalności gospodarczej opodatkowane liniowo (19%) wchodzą do podstawy obliczenia daniny solidarnościowej na podstawie art. 30c ustawy o PIT.
Czy istnieje kwota wolna od daniny solidarnościowej?
Nie ma formalnie „kwoty wolnej” jak w skali podatkowej, ale mechanizm działa podobnie: dochód do 1 000 000 zł nie jest w ogóle obciążony daniną, a 4% płaci się wyłącznie od nadwyżki.
Czy trzeci próg liczy się od kwoty brutto?
Nie. Liczy się dochód, czyli przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania i część składek – nie przychód ani wynagrodzenie brutto.
Czy wspólne rozliczenie z małżonkiem chroni przed trzecim progiem?
Nie. Próg 1 000 000 zł sprawdza się indywidualnie dla każdego małżonka osobno, niezależnie od tego, czy rozliczają się wspólnie czy oddzielnie.
Czy ryczałt ewidencjonowany podlega trzeciemu progowi?
Nie. Dochody (przychody) opodatkowane ryczałtem ewidencjonowanym i kartą podatkową nie są wymienione w art. 30h ustawy o PIT, więc nie wliczają się do podstawy daniny solidarnościowej.
Do kiedy trzeba zapłacić daninę solidarnościową?
Do 30 kwietnia roku następującego po roku, w którym przekroczono próg, razem ze złożeniem odrębnej deklaracji DSF-1.
Podsumowanie
Trzeci próg podatkowy to w praktyce inna nazwa daniny solidarnościowej, czyli dodatkowego, niezależnego od PIT obciążenia w wysokości 4% od dochodu przekraczającego milion złotych rocznie. Dotyczy zarówno osób na skali podatkowej, jak i przedsiębiorców na podatku liniowym, sprawdzany jest indywidualnie dla każdej osoby i rozliczany osobną deklaracją DSF-1 do 30 kwietnia. Formalnego, nowego trzeciego progu w skali PIT na razie nie ma, a temat pozostaje w fazie politycznej dyskusji, więc warto śledzić zapowiedzi zmian z wyprzedzeniem, zwłaszcza jeśli Twoje dochody zbliżają się do granicy miliona złotych.
Jeśli prowadzisz działalność, jesteś wspólnikiem spółki albo pracujesz na kontrakcie menedżerskim i chcesz sprawdzić, czy i kiedy danina solidarnościowa może Cię dotyczyć – umów bezpłatną konsultację z naszym zespołem. Pomożemy przeanalizować Twoją sytuację, dobrać formę opodatkowania i zaplanować rozliczenie tak, żebyś nie został zaskoczony pod koniec roku.
