Prowadzisz JDG na ryczałcie i chcesz wiedzieć, ile zapłacisz składki zdrowotnej w 2026 roku? Kwoty zależą od trzech progów przychodowych (60%, 100% albo 180% przeciętnego wynagrodzenia GUS), a nie od 60%/75%/100%, jak czasem sugerują uproszczone tabelki w sieci. Do tego dochodzi rozliczenie roczne, które przy przekroczeniu progu w trakcie roku często kończy się dopłatą.
Kluczowe wnioski
- W 2026 r. składka zdrowotna na ryczałcie wynosi 498,35 zł, 830,58 zł albo 1 495,04 zł miesięcznie (progi ≤60 tys. / >60-≤300 tys. / >300 tys. zł przychodu).
- Podstawy to 60% / 100% / 180% przeciętnego wynagrodzenia z IV kwartału 2025 r. (9 228,64 zł). 75% dotyczy osoby współpracującej, nie Twojego progu jako przedsiębiorcy.
- Przychód do progu liczysz narastająco i pomniejszasz o opłacone składki społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe).
- Po przekroczeniu progu w danym miesiącu stosujesz wyższą stawkę od tego miesiąca. W rozliczeniu rocznym często rozliczasz cały rok według końcowego progu, co bywa źródłem dopłaty.
- 50% zapłaconych składek zdrowotnych odliczasz od przychodu (nie od podatku). Ulga na start nie zwalnia ze składki zdrowotnej.
Jak działa składka zdrowotna na ryczałcie?
Na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych nie liczysz składki zdrowotnej od dochodu (jak na skali czy liniowym). Płacisz składkę zryczałtowaną: 9% od podstawy wymiaru przypisanej do Twojego progu przychodowego.
Progi wynikają z art. 81 ust. 2f ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Podstawę stanowi określony procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (z wypłatami z zysku) w IV kwartale roku poprzedniego, ogłaszanego przez Prezesa GUS.
Dla rozliczenia zdrowotnego na ryczałcie kluczowy jest rok kalendarzowy (styczeń-grudzień), a nie rok składkowy lutowy stosowany przy skali i podatku liniowym. Co miesiąc wpłacasz składkę według aktualnego progu, a po zakończeniu roku robisz rozliczenie roczne w dokumentach ZUS.
Szerszy kontekst składek znajdziesz w naszym przewodniku o składkach ZUS. Jeśli dopiero układasz koszty JDG, przydatny będzie też tekst o kosztach jednoosobowej działalności gospodarczej.
Ważne: Progi przedsiębiorcy na ryczałcie to 60% / 100% / 180%. Nie myl ich z podstawą 75% dla osoby współpracującej. To osobna reguła, nie „środkowy próg” Twojej firmy.
Progi i kwoty w 2026
Według informacji ZUS o podstawie i kwocie składki zdrowotnej w 2026 r. oraz Biznes.gov.pl (001052) obowiązują poniższe kwoty. Przeciętne wynagrodzenie z IV kwartału 2025 r. to 9 228,64 zł (obwieszczenie Prezesa GUS z 22.01.2026 r., M.P. poz. 117).
| Przychód narastająco (po pomniejszeniu o składki społeczne) | % przeciętnego wynagrodzenia | Podstawa wymiaru | Składka miesięczna (9%) | Składka roczna (12 mies.) |
|---|---|---|---|---|
| ≤ 60 000 zł | 60% | 5 537,18 zł | 498,35 zł | 5 980,16 zł |
| > 60 000 zł i ≤ 300 000 zł | 100% | 9 228,64 zł | 830,58 zł | 9 966,96 zł |
| > 300 000 zł | 180% | 16 611,55 zł | 1 495,04 zł | 17 940,48 zł |
Dla porównania kontekstu: mechanizm trzech progów procentowych pozostaje ten sam co w latach wcześniejszych, zmienia się natomiast poziom przeciętnego wynagrodzenia GUS, a wraz z nim złotówkowe kwoty składek. Ten tekst zastępuje starsze wyliczenia (m.in. oparte na danych z 2024 r.).
Wskazówka: Trzymaj pod ręką tabelę ZUS albo Biznes.gov.pl. Przy planowaniu cash flow freelancera różnica między pierwszym a drugim progiem to ponad 330 zł miesięcznie, a między drugim a trzecim ponad 660 zł.
Jak liczyć przychód do progu
Do ustalenia progu bierzesz przychody z działalności opodatkowanej ryczałtem, osiągnięte od początku roku kalendarzowego (narastająco). Według Biznes.gov.pl przychody te pomniejszasz o kwoty opłaconych składek na ubezpieczenia:
- emerytalne,
- rentowe,
- chorobowe,
- wypadkowe.
Nie odliczasz tu składki zdrowotnej ani składek na Fundusz Pracy / Fundusz Solidarnościowy przy ustalaniu progu zdrowotnego. Chodzi wyłącznie o wymienione składki społeczne.
W przychodach do progu nie uwzględniasz też przychodów niepodlegających opodatkowaniu (z wyjątkami wskazanymi w ustawie i na Biznes.gov.pl, m.in. w kontekstach zwolnień związanych z rezydencją, wychowywaniem czwórki dzieci czy pracą po osiągnięciu wieku emerytalnego).
Przykład (uproszczony): Od stycznia do czerwca 2026 r. masz 58 000 zł przychodu ryczałtowego. W tym okresie zapłaciłeś łącznie 4 200 zł składek emerytalno-rentowo-chorobowo-wypadkowych. Do progu liczysz 58 000 − 4 200 = 53 800 zł. Nadal jesteś w pierwszym progu (≤60 tys.), więc składka wynosi 498,35 zł miesięcznie.
Ważne: Próg liczy się narastająco. Słaby miesiąc po mocnym nie „resetuje” licznika. Liczy się suma od 1 stycznia do końca miesiąca, za który rozliczasz składkę.
Metoda bieżąca vs uproszczona
Masz dwie ścieżki ustalania miesięcznej podstawy na ryczałcie.
Metoda bieżąca (najczęstsza)
Co miesiąc sprawdzasz przychód narastająco (po pomniejszeniu o składki społeczne) i stosujesz próg, który Ci w danym miesiącu przysługuje. Jeśli w sierpniu przekroczysz 60 tys., od sierpnia płacisz już stawkę z drugiego progu.
Metoda uproszczona
Jeśli przez cały poprzedni rok kalendarzowy prowadziłeś działalność opodatkowaną skalą, liniowym, IP Box albo ryczałtem, możesz ustalić miesięczną podstawę na podstawie przychodów z poprzedniego roku (pomniejszonych o opłacone w poprzednim roku składki emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, o ile nie były kosztem lub odliczeniem od dochodu). Tę podstawę stosujesz przez cały bieżący rok kalendarzowy.
Po zakończeniu roku i tak robisz rozliczenie roczne. Jeśli suma składek miesięcznych jest niższa od składki wynikającej z rocznej podstawy, dopłacasz różnicę w terminie płatności składek za miesiąc, w którym mija termin zeznania rocznego (w praktyce do 20 maja roku następnego).
Wskazówka: Metoda uproszczona ułatwia cash flow, gdy wiesz, że i tak skończysz w tym samym progu. Przy dużym wzroście przychodów względem roku poprzedniego licz się z dopłatą przy rozliczeniu rocznym.
Przekroczenie progu i roczne rozliczenie
Biznes.gov.pl wskazuje wprost: jeśli w którymś miesiącu przekroczysz próg przychodów, składkę za ten miesiąc rozliczasz już od podstawy właściwej dla wyższego progu.
Roczna podstawa na ryczałcie to iloczyn liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu w roku kalendarzowym i kwoty odpowiadającej końcowemu progowi przychodów za cały ten rok. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli przez część roku płaciłeś niższą składkę, po przekroczeniu progu roczne rozliczenie często „domyka” cały rok do wyższego poziomu.
Przykład liczbowy 2026 (metoda bieżąca + dopłata)
Załóżmy, że przez 8 miesięcy (styczeń-sierpień) Twój przychód narastająco (po składkach społecznych) nie przekroczył 60 000 zł. We wrześniu przekraczasz 60 tys. i do końca roku zostajesz w przedziale do 300 tys.
| Okres | Miesiące | Składka miesięczna | Suma |
|---|---|---|---|
| Styczeń-sierpień | 8 | 498,35 zł | 3 986,80 zł |
| Wrzesień-grudzień | 4 | 830,58 zł | 3 322,32 zł |
| Wpłacone w trakcie roku | 12 | – | 7 309,12 zł |
| Należność roczna (końcowy próg 100%) | 12 | 830,58 zł | 9 966,96 zł |
| Dopłata przy rozliczeniu rocznym | – | – | 2 657,84 zł |
W przykładzie dopłata wynika z tego, że rocznie należysz do drugiego progu za pełne 12 miesięcy, a przez 8 miesięcy wpłacałeś tylko stawkę pierwszego progu.
Ważne: Roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 r. składasz w dokumentach ZUS DRA/RCA za kwiecień 2026 r., najpóźniej do 20 maja 2026 r. (komunikat ZUS). Analogiczny rytm obowiązuje przy rozliczeniu za 2026 r. w kolejnym roku.
Jeśli wyjdzie nadpłata, ZUS udostępnia na eZUS wniosek RZS-R. Przy braku zaległości możesz dostać zwrot po podpisaniu i odesłaniu wniosku w terminie wskazanym przez ZUS.
Odliczenie 50% od przychodu
Na ryczałcie nie odliczasz składki zdrowotnej od podatku. Według Biznes.gov.pl (00230) oraz informacji w artykule 001052:
- odliczasz 50% zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne,
- odliczenie idzie od przychodu,
- liczą się składki zdrowotne zapłacone w danym roku podatkowym.
Przykład: W 2026 r. przez cały rok jesteś w drugim progu i płacisz łącznie 9 966,96 zł składki zdrowotnej. Od przychodu możesz odliczyć 50% × 9 966,96 = 4 983,48 zł. To obniża podstawę do ryczałtu, a nie kwotę podatku „wprost” jak ulga od podatku.
Ważne: Nie myl odliczenia zdrowotnego (50% od przychodu) z odliczeniem składek społecznych (emerytalnych, rentowych, chorobowych, wypadkowych), które na ryczałcie także pomniejszają przychód, ale według osobnych zasad.
Terminy płatności i ZUS DRA
Dla typowej solo JDG (składki wyłącznie za siebie) dokumenty rozliczeniowe ZUS i płatność składek składasz zwykle do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy rozliczenie. Roczne rozliczenie zdrowotne za dany rok wykazujesz w DRA/RCA za kwiecień roku następnego.
| Obowiązek | Termin (orientacyjnie) |
|---|---|
| Miesięczna ZUS DRA (solo JDG) | Do 20. dnia miesiąca następnego |
| Roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 r. | W DRA/RCA za kwiecień 2026, do 20 maja 2026 |
| Dopłata wynikająca z rozliczenia rocznego za 2025 r. | Razem ze składką za kwiecień 2026, do 20 maja 2026 |
| Wniosek o zwrot nadpłaty (RZS-R) za 2025 r. | Według harmonogramu ZUS (w komunikacie za 2025: do 1 czerwca 2026) |
Jeśli opłacasz składki także za inne osoby (pracownicy, zleceniobiorcy, osoba współpracująca), roczne rozliczenie zdrowotne wykazujesz w ZUS RCA (blok III.F), a nie tylko w DRA.
Praktyczne prowadzenie ryczałtu możesz też oddać biuru: zobacz księgowość ryczałt Tax & Money.
Ulga na start, etat+JDG, osoba współpracująca
Ulga na start zwalnia (czasowo) ze składek społecznych, ale nie zwalnia ze składki zdrowotnej. Jeśli korzystasz z ulgi na start i jesteś na ryczałcie, nadal wpadasz w progi 60%/100%/180% jak przedsiębiorca osiągający przychody.
Etat + JDG: zbieg tytułów bywa mylący przy składkach społecznych. Składka zdrowotna z działalności na ryczałcie nadal rozliczasz według reguł ryczałtowych (progi przychodowe). Szczegóły zbiegu tytułów i chorobowego omówiliśmy w tekście etat i JDG a ZUS.
Osoba współpracująca: to nie jest Twój trzeci „próg firmowy”. Podstawa dla osoby współpracującej wynosi 75% przeciętnego wynagrodzenia, czyli w 2026 r. 6 921,48 zł, a składka 622,93 zł miesięcznie (9%). Kwoty potwierdza ZUS w informacji na 2026 r.
Najczęstsze błędy
- Mylenie progów 60%/100%/180% z 60%/75%/100%. 75% to osoba współpracująca, nie środkowy próg przedsiębiorcy.
- Liczenie progu od „gołego” przychodu fakturowego bez pomniejszenia o zapłacone składki emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe.
- Zapominanie o dopłacie rocznej po przekroczeniu progu w trakcie roku. Miesięczne „tanie” miesiące nie kasują końcowego progu.
- Odliczanie 50% od podatku zamiast od przychodu. Na ryczałcie zdrowotna obniża przychód.
- Sądzenie, że ulga na start = brak zdrowotnej. Zdrowotną płacisz nadal.
- Przegapienie terminu 20 maja przy rocznym rozliczeniu w DRA/RCA za kwiecień.
- Brak ewidencji narastającej. Bez bieżącego licznika przychodu łatwo spóźnić się ze zmianą stawki w miesiącu przekroczenia.
FAQ
Ile wynosi składka zdrowotna na ryczałcie w 2026 roku?
498,35 zł (przychód ≤60 tys.), 830,58 zł (>60 tys. i ≤300 tys.) albo 1 495,04 zł (>300 tys.). Podstawy to 5 537,18 zł, 9 228,64 zł i 16 611,55 zł (60%/100%/180% z 9 228,64 zł).
Czy 75% przeciętnego wynagrodzenia to mój środkowy próg?
Nie. Dla przedsiębiorcy na ryczałcie środkowy próg to 100%. 75% (6 921,48 zł → 622,93 zł) dotyczy osoby współpracującej.
Od czego odliczam 50% składki zdrowotnej na ryczałcie?
Od przychodu, nie od podatku. Odliczasz połowę składek zdrowotnych zapłaconych w danym roku podatkowym (Biznes.gov.pl 00230 i 001052).
Co się dzieje, gdy w połowie roku przekroczę 60 tys. zł?
Od miesiąca przekroczenia płacisz wyższą składkę miesięczną. Przy rozliczeniu rocznym często rozliczasz cały rok według końcowego progu, więc dopłacasz różnicę (jak w przykładzie z dopłatą 2 657,84 zł).
Do kiedy złożyć roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 r.?
W dokumentach ZUS DRA lub RCA za kwiecień 2026 r., najpóźniej do 20 maja 2026 r. To też termin dopłaty, jeśli rozliczenie wykaże niedopłatę.
Podsumowanie
Składka zdrowotna na ryczałcie w 2026 r. to trzy konkretne kwoty: 498,35 / 830,58 / 1 495,04 zł, oparte na przeciętnym wynagrodzeniu GUS 9 228,64 zł. Liczysz przychód narastająco, odejmujesz składki społeczne, pilnujesz miesiąca przekroczenia progu i zamykasz rok rozliczeniem w ZUS DRA/RCA. Pamiętaj o odliczeniu 50% od przychodu oraz o tym, że ulga na start nie kasuje zdrowotnej.
Ustaw sobie prostą checklistę: licznik przychodu YTD, data przekroczenia progu, metoda bieżąca vs uproszczona, odliczenie 50% w ewidencji, termin 20. dnia miesiąca i majowe rozliczenie roczne. Dzięki temu składka zdrowotna przestaje być niespodzianką przy przelewie do ZUS.
Jeśli chcesz, żebyśmy przejrzeli Twoje progi na ryczałcie, odliczenie 50% i harmonogram DRA, napisz na [email protected] albo zadzwoń pod +48 573 581 299. Biuro rachunkowe Tax & Money w Krakowie pomoże ułożyć rozliczenie zdrowotne tak, by kwoty z ZUS i GUS były domyślną częścią Twojego miesięcznego rytmu, a nie źródłem stresu.
